(Cilt I)

A. Genel Sebze Yetiştiriciliği                                                                1

1   Sebze Kavramı                                                                                    3

2   Sebzeciliğin Tarihçesi                                                       5

3 Sebzelerin İnsan Beslenmesi Ve Sağlığı Bakımından Önemi  8

3.1. Karbonhidratlar                                                         9

3.2. Proteinler                                                                10

3.3. Yağlar                                                                    11

3.4. Selüloz                                                                   12

3.5. Mineral Maddeler (Tsuzlar)                                        12

3.6. Vitaminler                                                               14

3.7. Tat ve Aroma Maddeleri                                            17

3.8. Hormon ve fermentler                                              18

3.9. Sebzelerde Bulunan Toksik Maddeler                         19

3.10. Sebzelerin Sağlık Bakımından İlaç Olarak Kullanılması 20

3.11. Günlük Besin Gereksinimi                                        21

4. Kişi Başına Düşen Yıllık Sebze Miktarı                                      25

5. Sebzeciliğin Ülke Ekonomisindeki Yeri                                     28

6. Sebze Ekim Alanları Ve Elde Olunan Ürün Miktarı                 31

7. Türkiye Sebzecilik Bölgeleri Ve Özellikleri                              35

8. Sebzecilik İşletme Şekilleri                                                         63

9. Ekolojik Faktörler                                                                          69

9.1. İklim                                                                       69

9.1.1. Işık                                                                       69

9.1.1.1. Işığın Tanımı                                                       70

9.1.1.2. Işığın Bitki Büyümesi ve Gelişmesine Etkisi             73

9.1.2. Sıcaklık                                                                 77

9.1.2.1. Sıcaklığın Tanımı                                                 77

9.1.2.2. Sıcaklığın Bitki Büyümesi ve Gelişmesi Üzerine Etkisi 78

9.1.3. Yağış                                                                    80

9.1.3.1. Yağış Şekilleri Oluşumu ve Tanımı                         81

9.1.3.2. Yağışın Bitki Büyümesi ve Gelişmesine Etkisi           82

9.1.4. Nem                                                                      83

9.1.5. Rüzgâr                                                                  85

9.2. Toprak                                                                     85

9.2.1. Toprağın Oluşumu                                                  86

9.2.2. Toprağın Özellikleri                                                 89

9.2.2.1. Toprağın Fiziksel Özelliği                                      89

9.2.2.1.1. Toprağın Bünyesi (Tckstürü)                               89

9.2.2.1.2. Toprak Sınıfları                                                 91

9.2.2.1.3. Toprak Yapısı                                                   94

9.2.2.1.4. Toprağın Özgül ve Volüm Ağırlığı                         95

9.2.2.1.5. Toprak Havası                                                  96

9.2.2.1.6. Toprak Sıcaklığı                                                97

9.2.2.1.7. Toprak Suyu                                                     98

9.2.2.1.8. Toprak Rengi                                                   100

9.2.2.2. Toprağın Kimyasal Özelliği                                    100

9.2.2.2.1. Toprak Tepkimesi (pH)                                      102

9.2.2.2.2. Toprağın Organik Maddesi                                 103

9.2.2.2.3. Toprak Tuzluluğu ve Toprak Alkaliliği                  104

9.2.2.3. Toprağın Biyolojik Özelliği                                     105

9.2.3. Yön ve Konum                                                        106

10. Sebze Bahçesinin Kurulması                                                     107

10.1. Sebze Bahçesinin Yerinin Seçilmesi                           107

10.2. Sebze Bahçesinin Etrafının Çevrelenmesi                   111

10.2.1. Yapay Çitler                                                         111

10.2.2. Doğal Çitler                                                          113

10.3. Sebze Bahçesinin Planlanması                                   114

11. Mekanizasyon                                                                                119

11.1. Sebzecilikte Mekanizasyon ve Kullanılan Alet ve

Makineler                                                                       121

11.1.1. Toprak İşlemede Kullanılan Alet ve Makineler          122

11.1.2. Tohum Ekimi ve Fide Dikiminde Kullanılan Alet ve

Makineler                                                                       126

11.1.3. Bakım İşlerinde Kullanılan Alet ve Makineler            129

11.1.4. Hasat İşlerinde Kullanılan Aiet ve Makineler             130

11.1.5. Taşıma İşlerinde Kullanılan Alet ve Makineler           130

12. Toprak İşlemesi                                                                            132

12.1. Bitkilere Yer Hazırlamak Amacıyla Yapılan Toprak

İşlemesi                                                                         133

12.1.1. Zamana Bağlı Toprak İşlemesi                              133

12.1.2. Derinliğe Bağlı Toprak İşlemesi                             134

12.1.3. İşin Şekline Bağlı Toprak İşlemesi                         138

12.2. Bitkilere Gelişmesi Sırasında Daha İyi Koşullar

Hazırlamak İçin Yapılan Toprak işlemesi                            140

12.2.1. Kaymak Tabakasını Kırmak ve Toprağı Havalandırmak 140

12.2.2. Ot Çapası Yapmak                                               141

12.2.3. Boğaz Doldurma Çapası Yapmak                           143

12.2.4. Su Çapası Yapmak                                               143

13. Sulama                                                                                            144

13.1. Suyun Tanınması ve Özellikleri                                 144

13.2. Bitki - Su İlişkisi                                                     147

13.2.1. Bitkilerin Su Almasına Etki Eden Faktörler                 149

13.2.1.1. Bitki Faktörü                                                     149

13.2.1.2. Çevre Faktörü                                                   150

13.2.2. Bitkilerin Su Tüketimi                                            153

13.3. Toprak-Su İlişkisi                                                    157

13.3.1. Toprağa Suyun Girişi, Tutunuş Şekli ve Hareketi      158

13.3.2. Doyma Noktası                                                    159

33.3.1. Tarla Kapasitesi                                                   160

13.3.1. Solma Noktası                                                     160

13.3.2. Sulamada Önemli Toprak Nem Sınıfları                   160

13.4. Sulama Suyu Kaynaklan                                           161

13.4.1. Yerüstü Su Kaynakları                                           162

13.4.2. Yeraltı Su Kaynakları                                                163

13.5. Sulama Suyunun Özellikleri                                         164

13.6. Sulama Yöntemleri                                                     166

13.6.1. Yüzeysel Sulama Yöntemleri                                     167

13.6.2. Basınçlı Sulama Yöntemleri                                       169

13.6.2.1. Yağmurlama Sulama Yöntemi                                170

13.6.2.2. Damlama Sulama Yöntemi                                    174

13.6.3. Dipten Sulama Yöntemi                                           176

13.6.4. Diğer Sulama Yöntemleri                                          177

13.7. Sulama Zamanının Belirlenmesi                                    178

13.7.1 Toprağa Dayalı Olarak Sulama Zamanının Saptanması  178

13.7.1.1. Laboratuarda Sulama Zamanının Saptanması           179

13.7.1.2. Arazide Sulama Zamanının Saptanması                 183

13.7.2. Bitkiye Dayalı Sulama Zamanının Saptanması           185

13.8. Sulamanın Yapılması                                                187

14. Gübreleme                                                                187

14.1. Bitki İçeriğinde Bulunan Maddeler                              188

14.1.1. Mineral Maddeler                                                  188

14.1.1.1. Su                                                                    188

14.1.1.2. Kül                                                                   189

14.1.2. Organik Maddeler                                                 190

14.1.2.1. Azot İçermeyen Organik Maddeler                       190

14.1.2.2. Azot İçeren Organik Maddeier                             191

14.2. Bitkilerin Besin Maddelerini Alması                            192

14.3. Bitkilerin Aldıkları Besin Maddeleri ve Noksanlıkları      195

14.4. Bitki Beslemesinde Kullanılan Gübreler                      201

14.4.1. Organik Gübreler                                                 202

14.4.2. İnorganik Gübreler                                               207

14.4.2.1. Azotlu Gübreler                                                 207

14.4.2.2. Fosforlu Gübreler                                               210

14.4.2.3. Potasyumlu Gübreler                                          212

14.4.2.4. Diğer Mineral Gübreler                                        212

14.4.2.5. Kompoze Gübreler                                             213

14.5. Gübre Kullanılmasına Etki Eden Faktörler                   214

14.6. Gübrenin Veriliş Şekli                                              217

14.6.1. Serperek Gübreleme Yapılması                              218

14.6.2. Banda Verilerek Gübreleme Yapılması                     218

14.6.3. Ocaklara Vererek Gübreleme Yapılması                   218

14.6.4. Püskürterek Gübreleme Yapılması                          218

14.6.5. Sulama Suyuyla Gübreleme Yapılması                     219

14.7. Verilecek Gübre Miktarı                                             222

15. Mücadele                                                                                        227

15.1. Bitki Hastalıkları                                                      227

15.1.1. Hastalık Belirtisi (Simptomatoloji)                          228

15.1.2. Hastalık Etmeni (Etioloji)                                       230

15.İ.3. Hastalıkların Oluşumu (Patoloji)                              234

15.1.4. Hastalık Salgını (Epidemiyoîoji)                               235

15.1.5. Koruma ve Tedavi (Hijyen ve Terapi)                       235

15.2. Bitki Zararlıları                                                         239

15.2.1. Böcekler                                                             239

15.2.2. Akarlar                                                               240

15.2.3. Nematodlar                                                         241

15.2.4. Diğer Hayvansal Zararlılar                                     241

15.2.5. Bitki Zararlılarıyla Mücadele                                   242

15.2.5.1. Karantina Önlemleri                                           242

15.2.5.2. Kültürel Önlemler                                              242

15.2.5.3. Fiziksel Savaş                                                   243

15.2.5.4. Mekanik Savaş                                                  243

15.2.5.5. Biyolojik Savaş                                                  243

15.2.5.6. Kimyasal Savaş                                                 244

15.2.5.6. Pestisitlerle İlgili Bilgiler                                      244

16. Pazarlama                                                                                      247

16.1. Pazarlamaya Giriş ve Pazarlamanın Anlamı                247

16.2. Pazarlamada Rol Oynayan Kuvvetler                         250

16.2.1. Talep                                                                  250

16.2.2. Arz                                                                     251

16.2.3. Resmi Kuruluşlar (Devlet)                                      252

16.3. Arz ve Talep Karşısında Pazar Oluşumu                     252

16.4. Arz ve Talebe Göre Fiyat Oluşumu                             253

16.5. Pazar ve Pazarlama Araştırması                                256

16.6. Pazarlama Hizmetleri                                              257

16.6.1. Ürünlerin Toplanması                                           257

16.6.2. Ürünlerin İşlenmesi                                              258

16.6.3. Ürünlerin Dağıtılması                                            258

16.7. Hasat Öncesi ve Sonrası Ürünleri Gelişmesini Etkileyen

Faktörler                                                                         259

16.8. Ürünlerin Hasadı                                                       261

16.8.1. Hasat Zamanının Saptanması ve Ürünlere Etkisi        263

16.8.1.1. Hasat Zamanının Saptanmasında Genel Özellikler 263

16.8.1.2. Hasat Zamanının Saptanmasına Ait Ürünlerde

Aranan Özellikler                                                              266

16.8.1.2.1. Kökleri ve Yumruları Yenen Sebzeler                 267

16.8.1.2.2. Soğanları Yenen Sebzeler                                267

16.8.1.2.3. Yaprakları, Saplan, Gövdeleri ve Sürgünleri

Yenen Sebzeler                                                                268

16.8.1.2.4. Çiçek ve Çiçek Tablası Yenen Sebzeler              270

16.8.1.2.5. Meyveleri Yenen Sebzeler                                270

16.8.2. Hasat Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar                273

16.8.3. Hasat Yöntemleri                                                 274

16.9. Paketleme                                                             276

16.9.1. Paketlemenin İşletmede Yapılması                        276

16.9.2. Paketlemenin Pazarlama Zinciri İçinde Yapılması     277

16.9.3. Özel Paketleme Evleri                                           277

16.9.3.1. Ürünlerin Paketleme Evlerine Taşınması               278

16.9.3.2. Ürünlerin Boşaltılması ve Banda Verilmesi             279

16.9.3.3. Ürünlerin Ayıklanması, Temizlenmesi ve Yıkanması 279

16.9.3.4. Ürünlerin Mumlanması                                        280

16.9.3.5. Standardizasyonun Tanımı ve Kapsamı                 281

16.9.3.5.1. Konu, Tanım Ve Kapsam                                  283

16.9.3.5.2. Sınıflama, Boylama ve Özellikleri                       284

16.9.3.5.3. Ürünlere Yapılan Diğer Öze! Işİemler                 286

16.9.3.5.4. Toleranslar                                                     286

16.9.3.5.5. Piyasaya Arz                                                   287

16.9.3.5.6. Ambalaj veya Paketleme                                  287

16.9.3.5.6.1. Ürünün Ambalaj Kabına Dökme Doldurulması   288

16.9.3.5.6.2. Ürünün Ambalaj Kabına Düzgün Yerleştirilmesi 289

16.9.3.5.7. Markalama ve İşaretleme