KİTABIN İÇİNDEKİLER

1. HAYVANSAL ÜRETİM VE ÖNEMİ

1.1.      Hayvansal üretim kavramı ve tarımla ilişkisi................................................ 1

1.2.      Hayvansal ürünlerin insan yaşamındaki yeri......................................           2

1.3.      Hayvansal üretimin aile ve tarım işletmesmdekı yen.................................... 4

1.4.      Hayvansal üretimin ülke ekonomisindeki yeri.............................................. 7

2. DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE HAYVANSAL ÜRETİM

2.1.        Dünya hayvan varlığı................................................................................ 9

2.2.  Dünyada hayvansal üretim....................................................................... 11

2.3.        Toplumsal gelişme ve hayvansal üretim ilişkisi..................................          13

2.4.  Türkiye hayvan varlığı...................................................................           19 

2.4.1.  Sığır varlığımız...................................................................................... 21

2.4.2.  Koyun varlığımız.........................................................................          22

2.4.3.  Keçi varlığımız..................................................................................... 23

2.4.4.  Kanatlı kümes hayvanları varlığımız.............................................           24

2.5.  Türkiye'de hayvansal üretimin durumu...................................................... 25

2:6. Türkiye'de hayvansal üretimin sorunları........................................           27

2.6.1. Ekonomik sorunîar......................................................................           28

2.6.1.1.  Hayvancılık işletmelerinin yapısal özelliklen................................          28

2.6.1.2.  İç ve dış pazar sorunu........................................................................ 29

2.6.1.3.  Fiyat politikaları.......................................................................           30

2.6.1.4.  Üreticilerin örgütlenme sorunu..................................................            31

2.6.1.5.  Finansman sorunu.............................................................................. 32

2.6.2. Hayvan beslemeyle ilgili sorunlar.................................................           33

2.6.2.1.  Üreticinin teknik bilgi ve bilinç düzeyi.................................................. 33

2.6.2.2.  Mera sorunu..................................................................................... 34

2.6.2.3. Yem sorunu...................................................................................... 34

2.6.3. Yetiştirme ve ıslahla ilgili sorunlar........................................................ 36

2.6.3.1.   Teknik bilgi eksikliği..................................................................          36

2.6.3.2.   Hayvan varlığımızın niteliği ve yetiştirme koşulları................................ 37

2.6.3.3.   Damızlık sorunu................................................................................ 39

2.6.3.4.   Yapay tohumlama sorunu.........................................................          40

2.6.4. Hayvan sağlığıyla ilgili sorunlar.............................................................. 41

2.6.4.1.  Veteriner hekim yetersizliği......................................................          42

2.6.4.2.  Koruyucu hekimlikle ilgili sorunlar...................................................... 43

3. EVCİLTME

3 1. Evcil hayvan ve evciltine kavramları........................................................ 47

3.2.Evciltmeyle meydana gelen değişiklikler...........................................         49

3.2.1. Yapısal (morfolojik) değişiklikler........................................................... 49

3.2.1.1.  Cüsseyle ilgili değişiklikler.................................................................. 50

3.2.1.2.  Deri vekil özellikleriyle ilgili değişiklikler..................................         .   50

3.2.1.3.  Boynuz yapısındaki değişiklikler.......................................................... 51

3.2.1.4.  İskelet yapısındaki değişiklikler..................................................          51

3.2.1.5.  Çeşitli organ ve sistemlerde görülen değişiklikler.................................. 52

3.2.2. İşlevsel (fizyolojik) değişiklikler...................................................           52

3.2.2.1.   Üreme özelliklerindeki değişiklikler..................................................... 53

3.2.2.2.   Konstitüsyonda görülen değişiklikler..........................................          54

3.2.2.3.   Gelişme hızındaki değişiklikler............................................................. 54

3.2.2.4.   Yemden yararlanma yeteneğındeki değişiklikler................................... 55

3.2.2.5.   Çevreye uyum yeteneğindeki değişiklikler........................................... 56

3.2.2.6.   Verim karakterlerindeki değişiklikler................................................... 56

3.2.3. Zeka ve mizaçla ilgili (mental) değişiklikler...................................           57

3.3. Evcıltme dönemlen ve evcıltme bölgeleri.........................................          58

3 3 1. Köpek................................................................................................ 59

3.3.2.  Keçi................................................................................................... 59

3.3.3.  Koyun........................................................................................         61

3.3.4.  Domuz.......................................................................................         61

3.3.5.  Sığır...........................................................................................         62

3.3.6.  Manda........................................................................................         62

3.3.7.  Deve.................................................................................................. 62

3.3.8.  At...................................................................................................... 62

3.3.9.  Eşek..........................................................................................         63

3.3.10.Tavşan.............................................................................................. 63

3.3.11. Tavuk, hindi, kaz, ördek.............................................................         63

4. TÜRLER VE İRKLAR

4.1.Türler.................................................................................................... 65

4.1.1.  Tür kavramı ve tür ıraları.................................................................... 65

4.1.2.  Türlerin oluşumu ve evrim kuramları.................................................... 68

4.1.3.  Evcil hayvan türleri ve zoolojik sınıflandırmadaki yerleri.................         72

4.1.4.  Hibridasyon ve hibridler...................................................................... 74

4.2.  Irklar.................................................................................................... 77

4.2.Î. Irk kavramı ve ırk ıraları.................................................................... 77

4.2.1.1.  Morfolojik ırk ıraları......................................................................... 79

4.2.1.2.  Fizyolojik ırk ıralan........................................................................... 79

4.3.  Irkların oluşumu ve sınıflandırılması................................................         83

4.3.1. Islah düzeylerine göre sınıflandırma..................................................... 84

4.3.1.1.  Islah edilmemiş yerli ırklar.........................................................        84

4.3.1.2.  Kültür ırkları ve hıbrıd soyları...................................................         85

4.3.1.3. Geçit ırkları..............................................................................         85

4.3.2.   Coğrafik yayılışlarına göre sınıflandırma........................................         86

4.3.3.   Verim yönlerine göre sınıflandırma....................................................... 86

5. ÜREME VE DÖL VERİMİ

5.1.        Üreme kavramı ve döl verimi.................................................................. 88

5.2.  Üremenin biyolojik temelleri.................................................................... 90

5.2.1.  Sinir sistemi......................................................................................... 90

5.2.2.  İç salgı (endokrin) sistemi ve hormonlar................................................ 90

5.2.3.  Dolaşım sistemi..........................................................................          92

5.2.4.  Üreme (genital) sistemi........................................................................ 92

5.3.  Üreme etkinliğinin evreleri..............................................................          93

5.3.1.  Eşeysel olgunluk yaşı..................................................................          95

5.3.2.  Damızlık yaşı....................................................................................... 95

5.3.3.  Damızlıkta kalma süresi ve damızlıktan çıkarma (reform) yaşı................. 96

5.4.  Üreme olaylarını ve döl verimini etkileyen faktörler...........................          97

5.4.1. İç (kalıtsal) faktörler....................................................................          97

5.4.1.1.   Tur.................................................................................................. 97

5.4.1.2.   Irk..........................................................................................          97

5.4.1.3.   Birey......................................................................................          98

5.4.1.4.   Eşey................................................................................................ 98

5.4.1.5.   Yaş.........................................................................................          98

5.4.1.6.   Kalıtsal bozukluklar........................................................................... 99

5.4.2. Dış (çevresel) faktörler........................................................................ 99

5.4.2.1.  İklimsel çevre................................................................................... 99

5.4.2.2.  Yetiştirme koşullan.......................................................................... 102

5.4.2.3.  Hastalıklar ve parazitler...........................................................         103

5.4.2.4. Doğum sonrası sakatlıklar................................................................ 104

5.4.3. Bıyoteknolojik yöntemler ve uygulamalar............................................. 104

5.5.  Hayvanlarda üreme etkinlikleri.............................................................. 106

5.5.1.  Erkek hayvanlarda üreme etkinliği...................................................... 106

5.5.2.  Dişi hayvanlarda üreme etkinliği......................................................... 107

5.6.  Tohumlama yöntemleri......................................................................... 110

5.6.1. Doğal tohumlama (aşım, aştırma)................................................        110

5.6.1.1.  Serbest aşım.................................................................................. 110

5.6.1.2.  Sınıf usulü aşım........................................................................       111

5.6.1.3.  Elden aşım (aştırma)...................................................................... 111

5.6.2. Yapay tohumlama.......................................................................       112

5.6.2.1, Yapay tohumlamanın avantaj ve dezavantajları................................. 112

5.6.2.2. Yapay tohumlamanın uygulanması................................................... 114

5.7.       Gebelik ve doğum................................................................................ 114

5.8.       Döl veriminin temel kavramları.......................................................       117

5.8.1.  Normal ve güç doğum....................................................................... 117

5.8.2.  Erken ve geç doğum......................................................................... 117

5.8.3.         Ölü doğum ve yavru atma (abortus).............................................       118

5.8.4.         Kısırlık ve kısırlaştırma (kastrasyon ve ovariyektomı)....................       118

5.9.  Döl veriminin ölçütleri.......................................................................... 120

5.9.1.         Döllülük ve kısırlık oranlan..........................................................       120

5.9.2.  Doğum (yavrulama) oranı...........................................................       120

5.9.3.  Tek doğum ve çoğuz doğum oranlan............................................       121

5.9.4.  Yavru atma ve ölü doğum oranları...............................................       121

5.9.5.  Yavru verimi.................................................................................... 121

6. LAKTASYON VE SÜT VERİMİ

6.1.  Memenin yapısı ve gelişimi.............................................................         123

6.2.  Sütün oluşumu (salgılanması) ve salıverilmesi.......................................... 125

6.3.  Lakîasyon ve laktasyon eğrisi........................................................          127

6.4.  Süt verimini ve sütün bileşimini etkileyen faktörler...........................          127

6.4 1. İç (kalıtsal) faktörler...................................................................         128

6.4.1.1.   Tür................................................................................................. 128

6.4.1.2.   Irk..........................................................................................         128

6.4.1.3.   Birey.............................................................................................. 129

6.4.1.4.   Vücut büyüklüğü......................................................................         129

6.4.1.5 Yaş ve laktasyon sayısı...............................................................           130

6.4.1.6.  Gebelik ve kızgınlık........................................................................... 130

6.4.1.7.  Bir doğumdaki yavru sayısı........................................................        131

6.4.1.8.  Lakîasyonun dönemleri.............................................................         131

6.4.1.9.  Memenin dokıısal yapısı............................................................         133

6.4.2. Dış (çevresel) faktörler...............................................................         133

6.4.2.1.  Mevsim ve iklim.......................................................................         133

6.4.2.2.  Besleme.......................................................................................... 134

6.4.2.3.  Kuruda kalma süresi........................................................................ 136

6.4.2.4.  Günlük sağım sayısı.......................................................................... 136

6.4.2.5.  Sağım yöntemi..........................................................................         138

6.4.2.6.  Yavru büyütme yöntemi........................................................... ,        138

6.4.2.7.  Hastalık ve sakatlanmalar................................................................. 139

6.4.2.8.  Memedeki kan dolaşımının yoğunluğu................................................ 139

6.4.2.9.  Barındırma ve hareket...................................................................... 140

7. ÇEVRE VE ÇEVREYE UYUM

7.1.          Çevre kavramı ve önemi.....................................................................  .141

7.2.          İklimsel çevre ve doğrudan etkileri................................................       143 

7.2.1.    Çevre sıcaklığı.............................................................................. . 143

7.2.2.    Havanın bileşimi ve hava hareketi............................................           144

7.2.3.    Havanın nem oranı ve yağış düzeni...........................................             146

7.2.4.    İklim koşullarının dolaylı etkileri.................................................       . 146

7.3.   Güneş ışınları.......................................................................................147

7.3.1.              Optik etkili ışınlar................. ,....................................................   .. 147

7.3.2.    Termik etkili ışınlar........................................................................         148

7.3.3.    Kimyasal etkili ışınlar...................................................................        149

7.3.4.    Kozmik ışınlar...............................................................................  ...149

7.4.          Denizden yükseklik............................................................................    150

7.5.          Yetiştirme koşulları............................................................................    150 

7.5.1.              Besleme........................................................................................... 151

7.5.2.              Barındırma........................................................................................152

7.5.3.              Bakım ve sürü yönetimi (manejman)..........................................            152

7.6.   Çevreye uyum..................................................................................     153

7.6.1.  Çevre sıcaklığına uyum...................................................................... 153

7.6.1.1.     Kimyasal ısı regülasyonu..............................................................  155

7.6.1.2.     Fiziksel ısı regülasyonu...............................................................157

7.6.1.3.     Fizyolojik ısı regülasyonu............................................................158

7.6.2.    Denizden yüksekliğe uyum...........................          .......................159

7.6.3.    Güneş ışınlarından korunma...........................................................160

7.6.4.