
Hücre Kültür Teknikleri 2: Uygulamalar
Kitabý
Uygulama 1 :Temel Laboratuvar
Teknikleri 1
1.1.
Laboratuvar Genel Kurallarý
Prosedürü
1
1.2.
Hücre
Kültür
Laboratuvarlarýnda
Ne Yapýlmalý,
Ne Yapýlmamalý
3
1.2.1.
Neler
Yapýlmalýdýr?
3
1.2.2.
Neler
Yapýlmamalýdýr?
4
1.3. Genel Laboratuvar Talimatlarý
5
Uygulama 2; Aseptik Teknik ve
Ýyi
Hücre
Kültür
Uygulama
Teknikleri (Good Celi Culture Practice)
7
2.1.
Aseptik
Çalýþma
Protokolü
7
2.2.
Sanitasyon Uygulamalarý:
Dezenfeksiyon Ve Sterilizasyon 8
2.2.1.
Temizlik ve Uygulamalarý
9
2.2.2.
Dezenfeksiyon ve Uygulamalarý
9
2.2.3.
Sterilizasyon Uygulamalarý
11
Uygulama 3: Aseptik Koþullarda
Hücre
Transfer
Ýþlemleri
13
3.1.
Giriþ
13
3.2.
Aseptik
Teknik Ve Uygulama Prosedürü
13
3.2.1. "Öze
(Loop)" ile Kültürün
Aseptik Transfer
Ýþlemi
["Ekim Tekniði"
(Ýnokülasyon
= Inoculating)] 13
3.2.1.1. Geliþen
Mikroorganizmalarýn
Sývý
Kültür
Ortamýndan
Aktarýmla
Saflaþtýrýlmalarý
(Ayrýlmalarý
=
Ýzolasyonlarý)
14
3.2.1.2. Geliþen
Mikroorganizmalarýn
Katý
Ortamdan
(Yüzey
Kültürden)
Taþýnmasý
15
3.2.2. Sürme
Tekniði
ile Saf Kültür
Eldesi
Ýçin
Ýnokulümün
Petri Kutusuna Aktarýmý
16
3.3.
Besi Ortamlarý
ve
Özellikleri
19
3.3.1.
Besi
Ortamlarýnýn
Genel ve Bileþim
Özellikleri
19
3.3.1.1. Besi Ortamlarýna
Giren Temel Bileþenler
20
3.3.2.
Besi
Ortamlarýnýn
Çeþitleri
21
3.3.3.
Besi
Ortamlarýnýn
Hazýrlanmasý
22
3.4.
Besi Ortamý
Ýle
Organizmalarýn
Üreme
Ýliþkileri
23
3.4.1.
Çeþitli
Kültürel
Geliþim
Þekilleri
23
3.4.1.1. Hücre
Kültürlerinde
Geliþme
Ýçin
Oksijen Gereksinimine
Göre
Gruplar
25
3.4.1.2. Hücre
Kültürlerinde
Geliþme
Ýçin
Sýcaklýk
Gereksinimlerine
Göre
Gruplar
25
3.4.1.3. Kültürlerin
Koloni Yapýlarýna
Göre
Grup
Özellikleri
26
3.4.1.4 Koloni
Morfolojisi
26
3.4.1.5. Deðiþik
Pigmentasyon Formlarý
27
3.5. Hücre
Kültür
Transferi (Aþýlama)
Uygulama Prosedürü
29
Uygulama 4: Kültürel
Sayým
Teknikleri
33
4.1. Hücresel
Kültür
Ortamlarýnda
Kantitatif Deðerlendirmeye
Yönelik
Genel
Bilgiler
33
4.1.1.
Plak Kültür
Sayým
Yöntemi
(Plate Culture Count) 33
4.1.2.
Direkt
Mikroskobik Sayým
Yöntemi
= Doðrudan
Mikroskobik Sayým
Yöntemi
34
4.1.2.1.
Petroff-Hausser
Lamýyla
Sayým
35
4.1.2.2.
Thoma
Lamý
ile Sayým
Yöntemi
36
4.1.2.3.
Breed Yöntemi
37
4.1.2.3.1.
Mikroskop Görüþ
Sahasý
Alanýnýn
Hesaplanmasý
38
4.1.2.3.2.
Breed Yöntemi
ile Hücre
Sayýmýnýn
Yapýlmasý
39
4.1.2.3.3.
Mikroskop Faktörünün
Hesaplanmasý
40
4.1.2.3.4.
Breed Yöntemin
Uygulanmasý
41
4.1.2.4. Howard Lamý
ile Küflü
Saha Sayýmý
41
4.1.3. Bulanýklýk
Ölçüm
Yöntemi
(Optik Yoðunluk
Ölçüm
Tekniði
:"Türbidimetrik"
Yöntem
(Spektrofotometrik Yöntemi)
43
Uygulama 5: Hücre Kültüründe Diðer
Mikroskobik Sayým
Teknikleri
ve Hücresel
Özelliklerin
Ýncelenmesi
49
5.1. Giriþ
: Mikroskopla
Ýlgili
Genel Bilgi 49
5.1.1.
Mikroskobun Temel Parçalan
51
5.1.2.
Mikroskop Türleri
51
5.1.2.1.
Iþýk
Mikroskobu
51
5.1.2.2.
Transmisyon (Transmission) Elektron Mikroskobu
(TEM) 52
5.1.2.3. Elektron Tarama Mikroskobu (The
Electron Scanning
Microscope - SEM)
52
5.1.3.
Mikroskobik
Çalýþmalar
Ýçin
Önemli
Bilgiler ve Mikroskop
Çalýþmalarýnda
Özen
Gösterilmesi
Gereken Temel Hususlar 52
5.1.4.
Mikroskop Yardýmýyla
Hücre
Boyutunun
Ölçülmesi
53
Uygulama 6: Direkt -
Ýndirekt
Hücre
Boyama Teknikleri ve
Mikroskobik
Ýnceleme
57
6.1. Hücre
Boyama Teknikleriyle
Ýlgili
Genel Bilgiler 57
6.1.1. Basit Boyama
Ýþlemindeki
Kritik Uygulamalar 58
6.1.1.1.
Hücre
Kültürü
Katý
(Agarlý)
Kültür
Ortamýndan
Alýnýyorsa 58
6.1.1.2. Hücre
Kültürü
Sývý
Kültür
(Broth Culture) Ortamýndan Alýnýyor
ise 60
6.2. Bazik Karakterli Boyalar Kullanýlarak
Direkt (Doðrudan
/ Basit)
Boyama Uygulamasý
60
6.3.
Asidik Boya Kullanýlarak
Ýndirekt
(Dolaylý)
Boyama Uygulamasý
62
Uygulama 7: Gram Ve Kapsül
Boyama Teknikleri
67
7.1.
Gram
boyama
67
7.1.1.
Genel
Bilgi
67
7.1.2.
Gram
Pozitif Bir Bakterinin Gram Negatif Gibi
Boyanmasýna
Yol Açan
Faktörler
67
7.1.2.1.
Gram-pozitif Hücre
Duvarý
67
7.1.2.2.
Gram-negatif Hücre
Duvarý
68
7.1.3. Gram Boyama Prosedürü
68
7.2. Kapsül
Boyama
71
7.2.1. Genel
Bilgi
71
Uygulama 8 : Endospor Boyama ve Bakteriyel
Hareketlilik
Ýnceleme
Teknikleri
75
8.1.
Endospor Yapýsý
75
8.1.1.
Genel
Bilgi
75
8.1.2.
Spor
Boyama Tekniði
ve Uygulamasý
79
8.2.
Bakteriyel Hareketlilik (Motility)
82
8.2.1.
Genel
Bilgi
82
8.2.2. Özel
Amaçlara
Göre
Geliþtirilmiþ
Mikroskoplar Kullanýlarak
Hareketliliðin
Doðrudan
Belirlenmesi
84
8.2.2.1.
Faz -
Kontrast Mikroskopisi (Phase - Contrast
Microscopy) 84
5.2.2.1.
Karanlýk
- Alan Mikroskopisi (Dark - Field Microscopy) 85
8.2.3.
Hareketlilik Test Ortamý
(Motility Test Medium) 85
8.2.4.
Flagella Boyama (Flageila Staining)
86
Uygulama 9: Biyokimyasal Testlerle
Bakterilerin Tanýmlanmasý
91
9.1. Genel
Bilgi
91
9.1.1. Niþasta
Hidrolizi
91
9.1.1.1. Genel
Bilgi
91
9.1.2.
Protein
Hidrolizi
93
9.1.2.1. Genel
Bilgi
93
9.1.3.
Karbonhidratlarýn
Fermantasyonu 95
9.1,3.1. Genel
Bilgi
95
9.1.4.
Ýndol
ve Hidrojen Sülfür
Üretimi
97
9.1.4.1.Genel
Bilgi
97
9.1.5.
Katalaz
Aktivýtesi
99
9.1.5.1. Genel
Bilgi
99
Uygulama 10: Doðrudan
(Direkt) Serolojîk
Yöntemler
105
10.1. Serolojik Analizlere Giriþ
105
10.1.1. Enfksiyon Yaratan
Ýmmünolojik
Karakterli Hastalýklar
107
10.1.1.1.
Mikrobiyal Yapýlar
107
10.1.1.2.
Mikrobiyal Eksotoksinler
107
10.2. Seroloji
108
10.2.1.
Direkt
(Doðrudan)
Serolojik Test 108
10.2.2. Ýndirekt
(Dolaylý)
Serolojik Test
108
10.3. Laboratuarda Antijen-Antikor Reaksiyonlarý
Kullanýlarak
Mikroorganizmalar Gibi Bilinmeyen
antijenlerin Tanýmlanmasý
109
10.3.1.
Hayvanlarda Bilinen Antikorlarýn
(Antiseralarýn)
Hazýrlanmasý
109
10.3.2.
Bilinen
Antikorlarýn
"Monokbnai antikor Tekniði"
ile
Hazýrlanýþý
109
10.3.3.
Doðrudan
(Direkt) Serolojýk
Kontrol Yaklaþýmý
ve
Uygulamalarý
111
10.3.4.
Antijen-Antikor Reaksiyonlarýna
Dayalý
Sonuçlarýn
Laboratuarda
Belirlenmesi
111
10.3.4.1.
Aglutinasyon 111
10.3.4.2.Presýpitasyon 112
10.3.4.3.
Komploment Fiksasyonu
112
10.3.4.4.
ELÝSA
Tekniði
112
10.3.4.5.
Radyoaktif Baðlanma
Teknikleri 112
10.3.4.6.
Floresans Boyama Tekniði
112
10.4. Doðrudan
Serolojik Testlerle Bilinmeyen Antijenlerin
Tanýmlanmasý
112
10.4.1.
Shigella'nýn
Serolojik Tipleme Yöntemleri
112
10.4.2.
Streptococci'nin Serolojik Yolla Belirlenme Yöntemi
113
10.4.3.
Hamileliðin
Belirlenmesinde kullanýlan
Serolojik Test 114
10.4.4.
"Direkt
Floresans Antikor Tekniði"
Kullanarak
Mikroorganizmalarýn
Belirlenmesi
116
Uygulama 11: Dolaylý
(Ýndirekt)
Serolojik Yöntemler
121
11.1. Antijen - Antikor Reaksiyonlarýný
Kullanarak Hastalýklarýn
Dolaylý
Yollarla Teþhisleri
121
11.2.
Aglutinasyon
121
11.2.1.
Doðrudan
(Direkt) Antiglobulin (Coombs) Testi
123
11.2.2.
Dolaylý
Antiglobulin (Coombs)
Testi 123
11.2.3.
Brucella abortus Testi (Kart- Kit Yöntemiyle)
124
11.3.
Presipitasyon
124
11.3.1. Kan Grubu Tayini Amacýyla
Presipitasyon Tekniðinin Kullanýmý
125
11.4.
Komplement (Tamamlayýcý)
Fiksasyon Yöntemi
125
11.4.1. Bovine Herpes Virüsü
(Bulaþýcý
Sýðýr
Rinotrake
Ýltihabý-
Rhinotracheitis) Tanýsý
için
Komplement Fiksasyon (CF)Testi 127
11.5.
Ýmmünolojik
Yolla Enzim Reaksiyonu [Enzim
Ýmmununoassay
Testi (EIA)]
128
11.5.1.
ELÝSA
Tekniðinin
Farklý
Amaçlara
Göre
Uygulanmalarý
128
11.5.1.1.
Antikorlarýn
Saptanmasýnda
ELÝSA
Tekniðinin
Kullanýmý
128
11.5.1.2.
Antijenlerin Saptanmasýnda
ELÝSA
Tekniðinin
Kullanýmý
129
11.5.1.3.
Rekabetçi
(Competitive) ELÝSA
Tekniðinin
Uygulanmasý
129
11.5.2.Yabancý
Bir Antijene Karþý
Geliþen
Antikorlarý
Saptamakta
EIA ve Western Blot (Immunoblot) Serolojik
Testleri 130
11.5.2.1. Western Blot (Immunoblot) Tekniðinin
Uygulanmasý
134
11.6.
Radyoaktif baðlanma
teknikleri 134
11.6.1. Radyoaktif Yolla Enzim Testi - Radio
immunoassay (RIA) 135
11.7.
Floresans Antikor Tekniði
135
11.7.1. Doðrudan
Floresans Antikor (FA) Test Tekniði
136
Uygulama 12: Fiziksel Ajanlar Kullanýlarak
Mikroorganizmalarýn
Kontrolü
137
12.1.
Mikroorganizmalarýn
Kontrolüne
Ýliþkin
Genel Bilgiler 137
12.1.1.
Sterilizasyon
137
12.1.2.
Dezenfeksiyon
137
12.1.3.
Kemoterapötik
(Kimyasal Tedavi Edici) Antimikrobiyal
Kimyasallar
138
12.2. Sýcaklýk
Uygulamasý
138
12.2.1.
Yüksek
Sýcaklýk
Uygulamasý
138
12.2.1.1. Nemli Yüksek
Sýcaklýk
Uygulamasý
138
12.2.1.1.1.
Otoklavlama
138
12.2.1.1.2.
Kaynar
Su Uygulamasý
139
12.2.1.2. Kuru Sýcaklýk
Uygulamasý
139
12.2.1.2.1.
Kuru Sýcaklýkla
Sterilizasyon 139
12.2.1.2.2.
Yakma
139
12.2.1.3. Pastörizasyon 139
12.2.2.Düþük
Sýcaklýk
Uygulamasý
139
12.3.
Kurutma
Uygulamasý
139
12.4.
Osmotik
Basýnç
Uygulamasý
140
12.5.
Radyasyon Uygulamalarý
141
12.5.1.
Ultraviyole
Radyasyon
141
12.5.2. Ýyonize
Radyasyon
142
12.6. Filtrasyon Uygulamalarý
142
Uygulama 13: Hücre
Kültür
Laboratuarýnýn
Tasarýmý
ve
Temel
Ekipmanlar
149
13.1.
Giriþ
149
13.1.1.
Laboratuvar Tasarýmý
149
13.1.2.
Mikrobiyolojik Güvenlik
Kabinleri 149
13.1.3.
Santrifüjler
150
13.1.4.
Ýnkübatörler
150
13.1.5.
Çalýþma
Yüzeyleri
ve Zemin Yüzeyleri
150
13.1.6.
Plastik
ve Tek Kullanýmlýk
(Atýlabilir
- Disposible) Gereçler 150
13.1.7.
La
boratuvar Alanlarýnýn
Bakým
ve Kullanýmý
150
13.2. Hücre
Kültürü
için
Güvence
Koþullarý
151
13.2.1. Risk deðerlendirmesi
151
13.2.2.
Laboratuvar Dezenfeksiyon Uygulamalarý
151
13.2.3.
Atýklarýn
Uzaklaþtýrýlmasý
152
13.3.
Kaynak
Hücre
Topluluklarý
(Hücre
Kültür
Koleksiyonlarý)
152
13.4.
Baþlýca
Hücre
Kültür
Tipleri
153
13.4.1.
Birincil (Primer) Kültürler
153
13.4.2.
Sürekli
Kültürler
153
13.4.3.
Morfolojik
Özellikler
Bazýnda
Farklýlaþmýþ
Kültürler
153
13.5. Hücre
Kültür Ortamýnýn
Genel
Özellikleri
153
13.5.1.
Besi
Ortamýnýn
Ana Bileþenleri
153
13.5.2.
Ýnorganik
Tuzlar
154
13.5.3.
Tampon
Sistemleri
154
13.5.4.
Karbonhidratlar
154
13.5.5.
Vitaminler
154
13.5.6.
Proteinler ve Peptitler
154
13.5.7.
Yað
asitleri ve
Lipitler
154
13.5.8.
Eser
Elementler
154
13.5.9.
Serum
155
13.6.
Kriyoprezervasyon Tekniði
ve Hücre
Kültürlerinin
Saklanmasý
155
13.6.1.
Hücre
Kültürlerinin
Kriyoprezervasyon Tekniði
ile
Saklanmasý
155
13.6.2.
Hücre
Kültürlerinin
Çok
Düþük
Sýcaklýklarda
Saklanmasý
156
13.6.3.
Laboratuvarlar Açýsýndan
Güvenlik
Kaygýlarý
156
13.7.
Ýyi
Hücre
Bankasý
Uygulamalarý
(Good Cell Banking Practice) 157
13.8.
Laboratuvar Güvenliðinde
Kalite Kontrol Kavramlarý
157
13.8.1.
Genel
Bilgi
157
13.8.2.
Resktifler (Kimyasallar) ve Laboratuvar
Materyali 158
13.8.3.
Hücre
Kültürlerinin
Doðruluk
ve Uyumlarý
158
13.8.4.
Mikrobiyal Bulaþmalarýn
(Kontaminasyonun)
Önlenmesi 158
13.8.5.
Çevresel
Gözlemleme
159
13.8.6.
Antibiyotik bulaþýsý
ve Alýnabilecek
Önlemler
159
13.9. Hücre
Topluluklarýnýn
(Kolonilerin) Belirlenmesi 159
13.9.1.
Belirleme
Teknikleri
159
13.9.2.
Ýzo-enzim
Analizi
159
13.9.3.
DNA
parmak
Ýzi
(Finger printing) Tekniði
160
13.9.4.
DNA için
Çoklu
Bölgeli
(Locus'lu) Parmak izi (Finger printing)
Tekniði 160
13.9.5.
Çoklu
Tipte (Multiplex) Polimeraz Zincir Reaksiyonu =
Polymerase Chain Reaction (PCR) ile DNA
Profilleme
Çalýþmasý
160
13.10.
Alternatif Hücre
Kültür
Ölçüm
Sistemleri 161
13.10.1. Hücre
Kültürü
Ölçüm
Sistemleri 161
13.10.2
Ölçek
Büyütme
Tekniði
ile Hücre
Süspansiyonlarý
(Scale-up Solutions)
161
13.10.3. Döner
Þiþe
Kültür
Tekniði
(Roller Bottle Culture) 162
13.10.4
Boyunlu
(Karýþtýrýcýlý)
Erlen Kültür
Tekniði
(Spinner Flask Culture) 163
13.10.5
Diðer
Ölçüm
Seçenekleri
164
Kaynaklar
165
Hücre
Fizyolojisi ile
Ýlgili Temel Terimler Sözlüðü
167
DÝZÝN
185